Een nieuwe publicatie over het onderzoek over Enik Recovery College is uit. Het gaat om een wetenschappelijk artikel dat hoort bij een eerder verschenen animatie. Marloes van Wezel is promovendus bij Tranzo en het Trimbos-instituut en heeft gedurende vier jaar onderzocht hoe Enik Recovery College werkt als leerplek, als sociale ruimte en als organisatie.

In een kwalitatieve dagboek-interview studie heeft de promovendus onderzocht hoe herstelprocessen zich in het dagelijks leven ontvouwen en welke rol herstelacademies daarin spelen. In het artikel staan de persoonlijke verhalen van drie deelnemers van Enik centraal:

• Emma, die via contact met peers haar sociale netwerk opnieuw opbouwt en haar angsten leert aangaan.
• Robin, die weer perspectief krijgt op wat mogelijk is in haar leven.
• Norah, die van deelnemer uitgroeit tot ervaringswerker.

Wat werd ontdekt?

Over de drie verhalen heen zag de onderzoeker twee belangrijke processen:

• Leren door uitwisselen: Mensen ontdekken nieuwe perspectieven door ervaringen met anderen te delen.
• Leren door te doen: Door nieuwe dingen uit te proberen wordt kennis iets wat je niet alleen begrijpt, maar ook ervaart en doorleeft.

De studie laat ook zien dat herstel zich niet in een rechte lijn ontwikkelt. Groei, twijfel, hoop, terugval, nieuwe stappen: het loopt allemaal door elkaar heen. Herstel ontstaat in het dagelijks leven, in relaties met anderen en in ervaringen die mensen samen opdoen.

Vanaf september starten we met Atelier Enik: een nieuwe plek voor creatieve uitwisseling en ontmoeting. Een inspirerende ruimte waar we door middel van creatieve uitingen samen werken aan herstel. Als vrijwilliger ga je ook zelf creatief aan de slag en ben je in gezamenlijkheid aanwezig als aanspreekpunt voor anderen.

Ben je benieuwd naar Atelier Enik en hoe je hier binnenkort als vrijwilliger aan de slag kunt gaan? Je bent welkom om deel te nemen aan onze informatiebijeenkomst(en) om meer informatie te krijgen en vragen te stellen.

• Wanneer: Donderdag 20 augustus en dinsdag 25 augustus van 15.30-16.30 uur
• Waar: Enik Hoograven, in het toekomstige atelier op de 2e verdieping, naast de woonkamer

Je hoeft je niet aan te melden, maar je kunt gewoon komen op de dag die voor jou het beste past. Ter plaatse zal teammanager Lorissa Jonker bij interesse vragen naar je contactgegevens en je wensen en beschikbaarheid.

Hopelijk zien we je dan!

Pieter maakte ruim vijf jaar geleden een bijzondere overstap: van chef-kok in de horeca naar Trefpunt-medewerker bij Enik Recovery College in Hoograven en Overvecht. Wat begon als een sollicitatie op een vacature, groeide uit tot betekenisvol werk in de Trefpunten; een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, vaardigheden opdoen en werken aan hun eigen herstel. “Ik was toe aan iets anders. Nu heb ik een plek waar het draait om écht contact en de mogelijkheid om herstel te faciliteren.”

Wat maakt het Trefpunt zo bijzonder? Of je nu als deelnemer of teamlid komt: iedereen mag zijn eigen weg vinden. “Het is mooi om de verschillen tussen mensen te zien en elkaar in deze verschillen te waarderen. Soms lopen mensen een aantal maanden mee en zetten daarna weer nieuwe stappen buiten Enik. Anderen blijven langer bij ons betrokken.” Je kunt in het Trefpunt koffie drinken, elkaar ontmoeten, tot rust komen of op je eigen tempo oefenen met een werkritme opbouwen.

En ja, soms is het druk. “Dan ligt er een rij bonnetjes en moet je even schakelen, maar dat hoort erbij. Het is een uitdaging, maar ook een teken dat het Trefpunt leeft. We proberen een plek te zijn met geduld en vrolijkheid. Daarnaast hebben we aandacht voor onze bezoekers en degenen die er werken.”

Na de zomer opent de nieuwe Enik-locatie in Zeist, de voorbereidingen zijn in volle gang.

Wat kun je verwachten?

• Een warme sfeer waar menselijkheid centraal staat.
• Een Trefpunt met een bar, keuken en spoelkeuken, ideaal voor wie wil oefenen met bestellingen opnemen, kassa bedienen of zelf klein gebak bakken.
• Ruimte voor groei: “We hopen op een mix van vrijwilligers: Iedereen is welkom om een steentje bij te dragen en onderdeel te zijn van onze community.”

Een blik op de toekomst: “Ik hoop dat er in Zeist een community ontstaat die elkaar helpt. Met een fijne keuken, een bar die uitnodigt tot gesprek en hopelijk eigen gebak, wordt het Trefpunt een plek om naar uit te kijken.”

Vrijwilligerswerk

Ben of ken jij iemand die aan herstel wil werken via vrijwilligerswerk? Bij Enik Zeist zijn we op zoek naar vrijwilligers voor wanneer de nieuwe locatie is geopend. Denk hierbij aan bar/bedienings-, keuken- of spoelkeuken-, of facilitair medewerkers en gastperen.

Heb je interesse of vragen? Stuur dan gerust een mail naar enik@lister.nl

Enik Zeist update-mailing

We nemen je de komende maanden graag mee in de voorbereidingen en verbouwing. Wil je op de hoogte blijven van de ontwikkelingen? Meld je dan aan via onderstaand formulier voor de mailing van Enik Zeist.

BuurtBuik Utrecht en Enik Recovery College gaan samenwerken. Vanaf 29 april wordt er tijdens BuurtBuik iedere woensdagavond een gratis, meestal vegetarische driegangenmaaltijd geserveerd bij Enik Hoograven. BuurtBuik is een stichting die zich inzet voor een betere buurt door samen gratis en gezonde maaltijden te maken van gered voedsel. 

Teammanager Lorissa Jonker: “BuurtBuik was op zoek naar een nieuwe locatie met een goede keuken. Zo kwamen zij bij Enik Hoograven terecht. Het concept BuurtBuik past goed bij Enik, omdat wij ook graag contact maken met de wijk en mensen met elkaar willen verbinden. Daarnaast is het een mooie manier om met Enik kennis te maken. Ook komen bij Enik ook deelnemers met een kleine beurs. Het is een mooie aanvulling op het aanbod wat er al bij Enik is.”

Iedereen is elke woensdag vanaf 17.30 uur welkom op de Vaartscherijnstraat 51 in Utrecht. De maaltijd is van 18.00 tot 19.00 uur. De maaltijd is meestal vegetarisch en er is sowieso altijd een vegetarische optie. Kom gezellig langs zonder aanmelding of reserveer een maaltijd via het contactformulier op hun site.

De afgelopen vier jaar was Marloes van Wezel (promovendus bij Tranzo en het Trimbos-instituut) een bekend gezicht binnen onze community. Ze onderzocht hoe Enik Recovery College werkt als leerplek, als sociale ruimte en als organisatie. Ze werkte daarbij samen met deelnemers en medewerkers van Enik. In oktober 2025 verscheen het onderzoeksrapport in het Engels. De belangrijkste conclusie? De kracht van Enik zit in de vrije ruimte. Het is een plek waar je mag ontdekken, ontmoeten en organiseren zonder dat er direct een oordeel of een diagnose klaarstaat.

Het onderzoek

Een groot deel van het onderzoek werd bij Enik uitgevoerd. Daarom werkten betrokkenen bij Enik mee als ervaringsonderzoekers. De onderzoeksmethode bestond uit drie delen: hoofdonderzoeker van Wezel deed jarenlang mee met activiteiten bij Enik (participerende observatie), bestudeerde documenten van Enik (zoals de handleiding voor nieuwe locaties) en interviewde samen met een ervaringsonderzoeker 26 deelnemers van Enik. 

De resultaten

Het onderzoek houdt ons een waardevolle spiegel voor. Juist omdat we bij Enik niet werken met vaste protocollen, ontstaan er interessante spanningen. Marloes noemt dit ‘waardevolle schuring’. Het rapport beschrijft Enik als een ruimte om te leren, een sociale ruimte en een organisatorische ruimte. 

Ruimte om te leren

In de ruimte om te leren draait het volgens de ondervraagde deelnemers van het onderzoek of van Enik om twee waarden. Als eerste gelijkwaardigheid: ieders inbreng is van gelijke waarde. Daarnaast wederkerigheid: iedereen heeft iets te bieden en kan ook door een ander gesteund en geïnspireerd worden. De deelnemers ervaren de werkgroepen als een gezamenlijke leerplaats zonder dat er over je geoordeeld wordt en waar ruimte is voor verschillende ideeën. Ook mogen ze bij Enik oefenen met nieuwe vaardigheden en rollen, zoals vrijwillige co-facilitator of barmedewerker. En vooral: de rol van ‘eigen expert zijn’ over jouw leven. Hierbij staan de waarden empowerment (versterken van eigen kracht) en persoonlijke groei centraal. 

Hoewel de ruimte om te leren door velen als helpend in hun herstel wordt ervaren, is de leeromgeving soms ook uitdagend. Juist omdat de ruimte zo vrij is, laat het onderzoek zien dat de leerbehoeftes variëren: waar de één geniet van de volledige vrijheid, zoekt de ander af en toe juist meer sturing of verdieping. Dit is een waardevol inzicht om met elkaar in gesprek te blijven over hoe we ons programma vormgeven.

Sociale ruimte

Als sociale ruimte biedt Enik een vrije en veilige omgeving waarin mensen zichzelf kunnen zijn, erkenning en herkenning vinden, ergens bij horen en zich verbonden voelen met de Enik‑community. Veel deelnemers waarderen het gevoel van samen zijn. De vrije ruimte brengt ook een mooie uitdaging met zich mee in het onderlinge contact en vrijblijvendheid. Hoe bewaren we de balans tussen de vrijheid om wel of niet te komen, en de onderlinge betrokkenheid die we ook belangrijk vinden?  

Organisatie

Organisatorisch kenmerkt Enik zich door de drempel laag te houden: er zijn geen verwijzingen, diagnoses of wachtlijsten. Iedereen is altijd welkom. Deelnemers hebben de vrijheid om te kiezen uit een breed aanbod van activiteiten en programma‑onderdelen. Dit wordt gezien als een belangrijk pluspunt. De organisatie werkt grotendeels bottom‑up: het programma wordt door en voor de deelnemers ontwikkeld.  

Enik draait op ongeveer 200 vrijwilligers en 50 betaalde medewerkers. Dit betekent dat er veel ruimte is om bij te dragen aan de community en nieuwe rollen uit te proberen. Het kan volgens het onderzoek soms ook tot wrijving leiden. Door de groei van Enik naar meer locaties, is het een bewuste taak geworden om de korte lijnen en onze gedeelde waarden (zoals gelijkwaardigheid en empowerment) levend te houden in de dagelijkse praktijk. Het onderzoek nodigt ons uit om kritisch te blijven kijken naar hoe we de beslissingsmacht zo veel mogelijk samen – in co-creatie – vormgeven.

Uitkomst

De kern van ons werk bij Enik is het bewaken van de vrije ruimte. Het onderzoek bevestigt dat dit de plek is waar we echt samen kunnen leren, ontmoeten en organiseren. Onze peer-support waarden zijn niet in beton gegoten, maar ontstaan elke dag in de praktijk. Juist hierdoor blijft Enik een levendige community. Om deze autonomie te behouden, nodigt het onderzoek ons uit om met elkaar te blijven reflecteren op hoe we die vrije ruimte samen vormgeven.

Toekomst

Voor de toekomst adviseert Marloes om nóg meer ruimte te maken voor eigen initiatief en ideeën van deelnemers (co-creatie). Het doel is een omgeving waarin alle verschillende stemmen en ervaringen gehoord worden. Er is immers geen ‘recept’ voor de ideale herstelacademie; we blijven een beweging die meebeweegt met wat er op dat moment nodig is in de community. Zo blijven we samen ontdekken wat onze waarden betekenen in de praktijk van alledag.

Meer over het onderzoek.

Voor het onderzoek hielden deelnemers onder andere dagboeken bij. Vrijwilliger Varma Delaneyrozen heeft deze persoonlijke verhalen verwerkt in onderstaande animatie. Hierin vertelt Norah (gefingeerde naam) haar herstelverhaal.

Afgelopen december werd er een podcast opgenomen tijdens Podium Enik: Hoe muziek stem geeft aan ervaringen. Onderzoeker en componist Susanna Bloem onderzoekt de vraag: waarom speelt tijd zo’n belangrijke rol in psychische gezondheid? En hoe helpt muziek dat te begrijpen?

Recentelijk deelde ze haar project Tussentijd via de podcast waaraan wij meewerkten en een essay in het Hollands Maandblad. Ook is er een interview geweest met Susanna en onze Peer Support Facilitor Nicky van Dam. Ben je benieuwd naar het interview en de podcast? Lees/luister het hier.

Gepubliceerd op 1 april 2026

Vandaag is het precies vijf jaar geleden dat Enik Recovery College in Nieuwegein de deuren opende. De locatie kwam destijds in de plaats van het Lister arbeidstrainingscentrum La CaZa. Sindsdien is onze herstelacademie uitgegroeid tot een plek in de wijk waar mensen met psychische kwestbaarheden terecht kunnen om te werken aan persoonlijk herstel.

Vrijwilliger Mirande voelt zich dankzij Enik weer goed
“Ik heb het gevoel midden in het leven te staan en niet meer aan de zijlijn”, vertelt Mirande over wat Enik Nieuwegein voor haar betekent. Mirande ging na een heftig hersteltraject in Nieuwegein wonen. “Enik geeft me structuur, voldoening en waardering. Ik kan een bijdrage leveren aan de maatschappij en ik heb hier vrienden gemaakt.” Sindsdien is Mirande niet meer weg te denken uit de community en zet ze zich in als betrokken vrijwilliger.

Dubbel lustrum
Ook Enik IJsselstein viert dit jaar haar vijfjarig jubileum als Enik- locatie. Wat begon als herstelactiviteiten vanuit het Lister inspiratiehuis ‘Het Ontwikkelpunt’ in wijkcentrum Experience, werd op 4 januari 2021 officieel omgevormd tot een locatie van Enik Recovery College. “Ik werd heel warm ontvangen. Mensen waren oprecht geïnteresseerd in mij. Enik werd de plek waar ik terug bleef komen,” vertelt vrijwilliger Varma over wat Enik IJsselstein voor hem betekent.

Jubileumweek
De jubileumviering begint vandaag op woensdag 1 april bij Enik Nieuwegein. Iedereen die dit samen met Enik wil vieren of nieuwsgierig is naar wat Enik doet, is tussen 09.00 en 17.00 uur van harte welkom. Je kunt binnenlopen voor wat lekkers en ontdekken wat peer support voor jou kan betekenen; de Peer Support Facilitators staan de hele dag klaar voor vragen. Op donderdag 2 april wordt het feest voortgezet en opent ook Enik IJsselstein van 09.00 tot 17.00 uur de deuren voor een feestelijke kennismaking.

De week wordt afgesloten in Nieuwegein met een geliefde traditie: Pannenkoekendag! Op vrijdag 3 april tussen 11.00 en 14.00 uur schuiven buurtbewoners en belangstellenden aan in het Sociaal Trefpunt om onder het genot van een pannenkoek het vijfjarig bestaan te vieren.

Bedankt aan iedereen die van deze locaties een plek van groei, herstel, steun en ontmoeting maakt. Bedankt voor al jullie inzet en betrokkenheid. Op naar de volgende vijf jaar!

Peer Support Facilitator Ramses Groot deelde op LinkedIn zijn verhaal over het opzetten van Enik Nieuwegein en zijn ervaring van deze locatie.

Wat betekent een herstelacademie voor iemands dagelijks leven?

Voor het onderzoek van Marloes van Wezel-Oostvogels voor het Trimbos Instituut, hielden deelnemers van Enik Recovery College dagboeken bij en deelden zij hun ervaringen in interviews. Deze persoonlijke verhalen laten zien welke rol Enik speelt in hun herstelproces. Vrijwilliger Varma Delaneyrozen bracht deze herstelverhalen tot leven in een mooie animatie. De animatie deelt het herstelverhaal van Norah (gefingeerde naam). Bekijk de video hieronder.